http://jomnamag.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C%3A%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%3A%D8%B3%D8%AE%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7تاریخ طبری:جلد پنجم:سخن از جنگ جلولا - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-10T19:17:38Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.40.1http://jomnamag.org/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C:%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85:%D8%B3%D8%AE%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%84%D9%88%D9%84%D8%A7&diff=75&oldid=prevAdmin: صفحهای تازه حاوی « سخن از جنک جلو لا قیس بن ابیحازم گوید: وقتی در مداین اقامت گرفتیموغنایم آنرا تقسیم کردیم وخمسها را پیش عمر فرستادیم و آنجا ببودیم خبر آمد که مهران در جلولا اردوزده و خحندق کنده ومردم موصل در تکر بت اردوزدهاند. ابوطیبةٌ بجلی روایتی همانن...» ایجاد کرد2023-10-17T13:31:23Z<p>صفحهای تازه حاوی « سخن از جنک جلو لا قیس بن ابیحازم گوید: وقتی در مداین اقامت گرفتیموغنایم آنرا تقسیم کردیم وخمسها را پیش عمر فرستادیم و آنجا ببودیم خبر آمد که مهران در جلولا اردوزده و خحندق کنده ومردم موصل در تکر بت اردوزدهاند. ابوطیبةٌ بجلی روایتی همانن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
سخن از<br />
جنک جلو لا<br />
<br />
قیس بن ابیحازم گوید: وقتی در مداین اقامت گرفتیموغنایم آنرا تقسیم کردیم<br />
وخمسها را پیش عمر فرستادیم و آنجا ببودیم خبر آمد که مهران در جلولا اردوزده<br />
و خحندق کنده ومردم موصل در تکر بت اردوزدهاند.<br />
<br />
ابوطیبةٌ بجلی روایتی همانند این دارد با این اضافه که گوید: سعد اینخبررا<br />
برای عمر نوشت وعمرنوشت که هاشمبنعتبه را با دوازده هزارکس سوی جلولا<br />
فرست ومقدمةٌ سپاه اورا به قعقاعبنعسمروده ومیسمنه را به سعربنمالك ضپار و<br />
میسره اورا به عمرو بنمالك بنعتبه سپار وعمروبن جهنی را به دنبالهٌ ویگمار.<br />
<br />
انطاق را هز مت کرده قعقا ع را بفرست که مابین سواد وجبل درحدود سواد شما<br />
موضعگیرد.<br />
<br />
گوید: وقصهٌ سپاه جلولا چنان بو د که وقتی عجمان از مداین گر ختند وبه<br />
جلولا رسیدند که راهمردم آذر بیجان و باب ومردمجبال وفارس جدا میشد» یکدیگر<br />
را بهملامت گرفتند و گفتند: «اگر متفرق شوید هرگز فراهم نشوید. اينكجایی است<br />
که مارا از همدیگر جدا میکند» بیایید برضد عربان همسخن شویم وبا آنها بجنگیم<br />
<br />
.۰ توت 1 2 رم 9۳ اور یا ار ار را وم فا هت ره ۱<br />
<br />
�۱۸۳۸ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
کردهایم ومعذور باشیم.»<br />
<br />
آنگاه حندق زدند و آنجا به دور مهران رازی فراهم شدند.<br />
<br />
بزدگرد نیز به حلوان رسید و آنجا فرود آمد و مردان فرستاد و مال دادو<br />
جماعت درپناه خندقشان بماندند که اطراف آن بجز راهها خارهای جو بین ريخته<br />
بودند.<br />
<br />
شعبی گوید: ابوبکر تا وقتی بمرد از مرتد شدگان كمك نمی گرفت» عمر از<br />
آنها کمكگرفت اما بهیچکس از آنها جز برده نفرو کمتر سالاری نمیداد وتا وقتی<br />
در میان صحابیان مرد با کفایت بود سالاری جنگها را به آنها میداد و گرنه به تابعان<br />
میداد و آ نها که در ایام ارتداد قیام کر ده بودند امید سالاری نداشتند وهمه سراداهل<br />
ار تداد در حاشیه بودند تا اسلامبسط گرفت.<br />
<br />
سعد گوید: در صفر سال شانزدهم هاشمبنعتبه با دوازده هزار کس وازجمله<br />
سران مهاجر وانصار و بزرگان عرب از مرتدشدگان ومرتد نشد گاد» روان شد و<br />
چهار روزه از مداین به جلولا رسیدوسپاه پارسیان را محاصره کرد . پارسیان دفع-<br />
الوقت می کردند وهروقت میخو استند بیرون میشدندء مسلماناندر جلولا هشتاد<br />
باربر آنها حمله بردند وپبوسته خدا »سلمانان را ظفر میداد» مش کان از خار همای<br />
چو بی نتیجه نبردند وخارهای آهنی بکار بردند.<br />
<br />
بطانبن بشر گوید: وقتی هاشم در جلولا در مقابل مهران فرود آمد پارسیان را<br />
در محوطهً خندقشان محاصره کرد و آنها باسر گرانی و گردنفرازی بمقا بلةًمسلمانان<br />
ميامدند. هاشم با کسان سخن می کرد ومی گفت: « این منزلگاهی است کهاز پس آن<br />
منز لهاست» سعد پیوسته سوار به کمك او میفرستاد. عاقبت فارسیان آمادةٌ جنکك<br />
مسلمانان شدند و برون شدند و هاشم با کسان سخن کرد و گفت: «در راه خدانيك<br />
بکو شید کهپاداش وغنیمت شما را کال دهد برای خدا کار کنید»<br />
<br />
را و ی ۱ ۱ ۱ ار ۳۹<br />
<br />
�۳۳<br />
<br />
جلد پنجم ۱۸۳۹<br />
<br />
جا را تاريك کرد و چارهای جز ترکث نبردگاه نبود » سواران پارسی در خندق<br />
افتادند و بناجار بر کنار خندق گذر گاهها کردند که اسبان از آن بالا رود و بدینسان<br />
حصار خویش را تباه کردند ومسلماناناز ماجرا خبریافتند و گفتند: «بار دیگرسوی<br />
آنهار ویم وداخلحصار شویم پاجانبدهیم .»<br />
<br />
وچون بار دیگر مسلمانان حمله بردند پارسیان بیرون شدند وبه دور حندق<br />
آنجا که مسلمانان بودند خارهای آهنین ریختند تا اسبان سویآنها نرود وبرای<br />
عبور جایی و اگذاشتند واز آنجا سوی مسلمانان آمدند و سخت بجنکیدن که هر گز<br />
نظیر آن ر خ نداده بود مکّر در لبلةالهریر» اما این جنگ سریعتر ومجدانهتربود.<br />
<br />
وچنان شد که قعقا عبنعمرودر جهت حملةً عویش به مدخخل خندق رسید و<br />
آنجا را بگرفت وبگفت تا منادی ندادهد که ای گروه مسلمانان ابنك سالارشماوارد<br />
خندق پارسیان شده و آنجا راگرفته سوی اوروید وپارسیانی که میان شماوسالارتان<br />
هستند مانع دخول خندق نشوند.<br />
<br />
قعقا ع چنین گفته بودکه مسلمانان را دلگرم کند» آنها نیزحمله بردند و تردید<br />
نداشتند که هاشم در خندق است ودر مقابل حملهةٌآنها مقأومتی نشد تسا به درخعندق<br />
رسیدند کهقعقا عبنعهر و آنجا راگرفته بود و مش رکان از راست وچپ ازعرصههای<br />
مجاور خندق فراری شدند ودجار بلیهای شدند که بر ایمسلمانان فراهم کردهبودند<br />
ومر کبهایشان لنکک شد وپیاده کر یزان شدند ومسلمانان تعقیبشان کردند وجز معدودی<br />
ناچیز از آنها جان به در نبردند» خدا در آنروز بکصد مزار از آنها را بکشت و<br />
کشتگان همه عرصه را پوشانیده بود به این جهت جلولا نام گرفت از ب سکشته که<br />
دست را بوشانیده بو دکه نمودار جلال جنکك نود.<br />
<br />
عبیدالله بنمحفز به نقل از پدرش گوید: من جزو نخستین دستهةً سپاه بودم که<br />
وارد ساباط وسیاهچال آن شدند وجزو نخستین دسته سپاه بودم که از دجله گذشتندو<br />
<br />
5 هت ض<br />
۱0 ۱ ۳ 9 ۸ م۳ "۰ 0 نت ٩9۵ پریت بسا ٩ مر احع 1 1 سس ۳ ۷ ۱<br />
<br />
�۱۸۳۵ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
سس<br />
<br />
تقسیم میشد همه را به نوامیرسانید که جواهر نشان بود و آنرا تسلیم کردم. اندکی<br />
در مداین مانده بودیم که خبر آمد که عجمان در جلولا گروهی بزر ک بر ضدما فراهم<br />
آوردهاند وزن وفرزند را به جبال فرستادهاند و اموال را نگهداشتهاند ,<br />
<br />
سعد»عمرو بنما لك را سوی آنها فرستاد» همه سپاه مسلمانان در جنک جلو لا<br />
دوازده هزار کس بود» مقدمهدار سپاه قعقا ع بنعمروبود وسران سپاه ویکه سواران<br />
آمده بودند» وقتی سپاه به بابل مهرود رسید دهقان آنجا با عمروصلح کرد که بك<br />
جریب زمین را با درمفرش کند وچنین کرد و بااوصلح کرد و از آنجا برفتتابهجلولا<br />
رسید ودید که پارسیان عندق زدهاند ودر محصوطهً خندق حصاری شدهاند و<br />
اموالشان با آنهاست وپیمان کردهاند وبه آتش قسم خوردهاند که فرارنکنند .<br />
<br />
گوید : مسلهانان نزديك آنها فرود آمدند. برای مشر کان همهروزه از حلوان<br />
كمك میرسید وشاه همه مردم جبال را که بکمك وی می آمدند بهکمك آنها<br />
میفرستاد. مسلمانان از سعد کمك خواستند کهدویست سوار به کمکشان فرستاد»پس<br />
از آن دویست سوار دیگر» سپس دویستسوار دیگر.<br />
<br />
وقتی پارسیان متوجه شدند کهبرای مسلما نان کمك می ر سد»جنکک آغاز کرد ند<br />
سالار سواران مسلمان طلیحةین فلان بود از طایفهٌ بنیعبدالدار» سالار سواران<br />
عجم خرزاد پسر خرهرمز بود. جنگی سخت شد که هرگز مسلمانان نظیر آن ندیده<br />
بودند. تیرها را تمام کردند» نیسزهها شکسته شد و به شمشیرها و تبرزینها متوسل<br />
شدند.<br />
<br />
از آغاز روز تاظهر چنین بود وچون وقت نماز رسید مردم به اشاره نماز<br />
کردند ومیان دونماز بودند کهگروهی از پارسیان عقبنشستند و گروه دیگر بیامد و<br />
جای آنراگرفت.<br />
<br />
قعقا عبن حمرورو به کسانکرد و کفت:«آیا از این بیمناك شدید؟»<br />
<br />
ار ۳<br />
و رد هد ی ی ی اه<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۸۳۱<br />
<br />
مکر آنکه تأخیر باشد.»<br />
<br />
قعقاع گفت: «ما حمله میبریم و با آنها جنگ میکنیم ودستبرنمیداریم و<br />
باز نمیمانیم تا حدا میان ما حکم کند» بهیکباره بر آنها حمله کنید و با آنهادر آميزید<br />
وهيچيك از شماکوتاهی نکند.»<br />
<br />
این بگفت وحملهبرد کهپارسیانعقب رفتند وتادررعندق توقف نکرد. دراین<br />
<br />
اثناشبدر آمد و پارسیان راهچپ وراست گرفتند. طلیحه وقیسبنمکشو ح وعمروبن<br />
معدی کرب و حجربنعدی همراه كمك آمدهبودند» ووقتی رسیدنا. که بهسسبرسیدن<br />
شب دست کشیده بودند» امامنادی فعقا عبنعمروندا داد: شما از جنگدستمی کشید<br />
وسالارتان در خندق است. مشر کان رو به فرار نهادند ومسلمانان حملهبردند.<br />
<br />
گوید: من وارد خندق میشوم و بهعیمهای میروم کهلوازم وجامهدر آناست<br />
وفراشی بر کسی کشیده که آنرا پس میزنم زنی است چون غزال بهزیبایی خورشید<br />
که اورا با جامههایش گرفتم وجامهها را تسلیم کردم ودر ارآ چندان کوشیدمتا از<br />
آن من شدواز اوفرز ند آوردم.<br />
<br />
حمادبنفلان برجمی گوید: آنروز خارجةبن صلت شتری به دست آورد که از<br />
طلا یا نقره مروارید و یاقوت نشان بود همانند بزغاله و چون به زمین جای<br />
میگرفت مردی از طلای مرصع بر آن نمودار میشد وشترو مرد را بیاورد و تسلیم<br />
زوا<br />
<br />
عقبة بنمکرم گو ید: هاشم» قعقا عبنعمرورا به تعقیب فرستاد واوبه تعقیسب<br />
<br />
در حدود سواد شما اقامت گیرد. وقعقاع با سپاهی از پرا کندگان قبایل در حلوان<br />
<br />
۱ و ۳ فص 1 تاد مسبت 3 , بت :۵ ۶ ۳۳<br />
<br />
�۱۸۳۲ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
سعد از مداین به کوفه رفتقعقاع بدوپیوست وقباد را کهاز عجمانبود واصل وی از<br />
خحراسان بود بر مرز گماشت و از غنایم آن به کسانی که حضور داشتند و بمضی<br />
کسانی کهدر مداین بودند چیزداد.<br />
<br />
گوید: در این باب همسخن بودند وجون خبر فتح جلولاواقامت قعسقاع را<br />
در حلو ان برای عمر نوشتند از اواجازه خو استند که پارسیانرا تعقیب کنند » اما<br />
عمر دریغ کرد و گفت: «دلم میخواست میان سواد وجبل سدی بودکه آنها سوی<br />
ما نیایند وما سوی آنها نرویم. از آن روستاها سواد برای مابس» سلامت مسلمانان<br />
را برغنایم تر جیح میدهیم.»<br />
<br />
گوید: وقتی هاشم قعقا ع را به تعقیب پارسیان فرستاة در خانقین به مهسران<br />
رسید واورا بکشت. به فیروزان نیز رسید که از اسب فرودآمد وبه تبهها پناهبسردو<br />
اسب خود را رها کرد.<br />
<br />
قعقا ع اسیرانی گرفت وپیش هاشم فرستاد که آنرا جزوغنایم تقسیم کردند که<br />
بزنی گرفتهشدند وبرای مسلمانان فرزند آوردند. این اسیران بهجلولا انتساب یافتند»<br />
و آنها را اسیران جلولا می گفتند» از جمله مادر شعبی بود که به یکی ازمردمبنیعبس<br />
رسیده بود و برای اوفرز ند آورد وچون مرد عبسی بمرد» به شراحیل رسید وعامررا<br />
آور دکه در بنیعبس بزرگ شد.<br />
<br />
مهلب گو ید: از تقسیم غنایم جلولا به سو اران نههزار نههزار رسید و هصسفت<br />
جهاربا. خمسها را هاشم پیشسعد برد.<br />
<br />
شعبی گوید: خداو ند هرچهرادر جلولا در اردو گاهپار سیانبود باسازو بر گشان<br />
وهمهٌ چهار پایان بجز اند کی غنیمت مسلمانان کرد و از اموال خوبش چیزی به در<br />
نبردند. تقسیم غنایم بوسیلةً سلمانبنر بیعه انجام شد که ضبط وتفسیم به عهده او<br />
بود» بهمین جهت عربان او را سلمان خیل مینامیدندبسیب آنکه اسبان را تقسیسم<br />
<br />
ِ تحص ب<br />
و و ۱ ار ی و و ۷۳۳<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۸۳۳۳<br />
<br />
بود. سهم سوار ازغنایم جلولا همانند سهم مداین بود.<br />
<br />
گوید: آنچه درجلولا تفسیم شد سیهز ارهزار بود وعمس» شش هزار هزار<br />
بود.<br />
<br />
سعید گوید: سعد از مسهای جلولا به سخت کوشانی که حضور داشتند و<br />
سخت کوشان ی که در مداین بودند جیز داد و طلا و نقره و آبکینه و جامه های<br />
مس را با قضاعیبنعمرودئلی فرست-اد و اسیران را با ابومفرزاسود فرستاد که<br />
پبردند.<br />
<br />
محمدبنعمرو گوید: خمسها را با قضاعی وابومفرز فرستاد و<ساب رابا<br />
زیادین ابیسفیانفرستاد واو بود که برای کسان مینوشت ودفتر مسی کرد وجون به<br />
نزد عمر رسیدند زیاد با عمر دربارة آنچه آورده بود سخن کرد ووصف آن بگفت.<br />
<br />
عمر گفت: «میتوانی در مبان کسان به پاحیزی و آنجه بامن گفتی بگویی ۰»<br />
<br />
گفت: «بخدا روی زمین برای من کسی پرمهابتتر از تسونیست » چگونه<br />
نتوانم با دیگران سخن کنم» و با کسان در بارةٌ چیزها که گرفته بودند و کارها که کرده<br />
بودند واینکه اجازه میخو اهند در دیار پارسیان پیش رو ند سخن کرد عمر گفت :<br />
«بخدا این سخنور تواناست» آنگاه شعری خواند که مضمونآن چنین بود:<br />
<br />
«سپاه ما با اعمال خویش<br />
<br />
زبان ما را گشودند .»<br />
<br />
ابوسلمه گوید: وقتی خمسهای جلولا را پیش عمر آوردند» گفت: «بخدا<br />
زیر سقفینماند تاآنرا تقسیم کنم»<br />
<br />
شبانگاه عبدالرحمانبنعوف وعبداللهبنارقم » آنرا که در صحن مسجد بود<br />
نگهبانی کردند وصبحگاهان عمرو کسان بیامدند » عمر سرپوش راکه سفره همای<br />
جرمین بود از روی آن ب رکشيد وچون باقوت وزمرد وجواهر را دید گریه کرد .<br />
<br />
۵ و وگاح ۳ ۱ ۱۳ تایح بسا و در اتات مد و نی<br />
<br />
�۱۸۳۴ ترجمهةٌ تادیخطبری<br />
<br />
عمر گفت: «بخدا براین نمی گریم » اما خدا این حیزها را به قومی نسدهد<br />
مگ رآنکه حسودی آرند و دشمنی کنند و چون حسودی کنند به جان همدیگر<br />
افتند. »<br />
<br />
گوید: عمر دربارهٌ خمسهای قادسیه دجار اشکال شد آنگاه به این نتیجهرسید<br />
که همه غنیمت خدا داده یعنی حمس را میان مستحفانش تقسیم کند» خمس جلولا<br />
را نیز بااطلاع وشورت واجماع مسلمانان» چونخهسقادسیه کرد و به بضی»ردم<br />
مدینه از آن چیز داد.<br />
<br />
عمرو گوید: سعدمردمی را که آن سوی مداین بودند فراهم آورد و بگفتتا<br />
شمار کنند که همگی بکصدوسی و چندهز ار بودندمساماناننیز سیوجند هزار خانوار<br />
بودند وچنان دید کههرسهتن از آنها به یکیمیرسد ودراینباب بهعمر نوشت» عمر<br />
بدو نوشت که کشاورزان را به حال ریش گذار مگر آنها که به جنگ آمدهاند يا از<br />
طرفتو سوی دشمن گریختهاند و گیرشان آوردهای» با آنها چنانکن که پیش زاین با<br />
کشاورزان کردهای و چسون درباره گروهی چیزی نوشتم با امئالشان نیز همان<br />
<br />
سعدبه عمر دربارهٌغیر کشاورزاننامهنوشت و جوا ب آمد که کارغیر کشاورزان<br />
تا وقتیغنیمت نشده یعنی تقسیم نکردهاید به نظر خودتان است جنسگاورانی<br />
که زمین خود را رها کرده وخالی گذاشتهاند متعلق به شماست. ار دعسو تشان<br />
کردید وجزیه از آنها پذیرفتید وپیش از تقسیم پسشان آوردید؛ ذمی بشمار آیند.اگر<br />
دعو تشان نکردید غنیمت است وبه غنیمت گیر ان تعلق, دارد..<br />
<br />
گوید: جنگاوران جلولا بیشتر از همه زمیسن به غنیمت بسردند که غنیست<br />
ماورای نهروان خحاص آنها بود و بادیگران در غنایم پیش شريك بودند .<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۸۳۵<br />
<br />
بر کشاورزان وهمه کسانی که باز آمدند وذمی شدند خراج نهادند . اموال خاندان<br />
خسرو و کسانی راکه با آنها رفته بودند مصادره کردند وغنضیمت غنیمت گیران شد<br />
فروش اراضی مابین جبل تاجیل عرب را یکسان» یعنی غیر غنیمتگیران روا<br />
ندانستند ومسلمانان آنرا جنانکهبودو گذاشتند و تقسیم نکردند که تقسیم میسر نشد<br />
بیشهها ومردابها و آتشکدهها وراههای برید واموالعسرو و کسانی کهبا ری رف:ه<br />
بودند و اموال مقتولان و آسیاها از آنجمله بود.<br />
<br />
بعدهاء بعض مردم تنگدست از ولایتدارانتقاضای تقسیم آنرا داشتند اما<br />
عامهةً جماعت مانسع آنبود که به رأی آنها کار می کردند و تقاضای کسان را<br />
نمی پذیرفتند و میگفتند: «اگر اختلاف درمیانه نبود» میکردیم.» اگر در این تفاضا<br />
همسخن بو دندمیا نشان تقسیمشده بود.<br />
<br />
ماهان گو بد؛ هيچيك از مردم سو اد به پیمانی کهمیان آنها و جنگاورانپیش از<br />
قادسیه بود باقی نماندند مگر اهل چند دهکده که به جنک تصرف شده بود»همگی<br />
جز اين چند دهکده پیمان شکستند وچون دخوت شدند و باز آمدندذمیشدند کهجزیه<br />
دهند ودر پناد باشند » مکر خاندان خسرو و کسانی کهبا آنها رفته بودند. زمینهای<br />
«ابین حلو ان تا عراق مصادره شده بود وعمر از همه روستا به سو اد رضابت داد.<br />
<br />
گو بد: دربارةٌاراضی مصادره شده به عمر نوشتند که نوشت اراضی مصادره<br />
شده را میان غنیمتگیران تقسیم کنید: چهار خمس برای سپاه وبك خمس برای<br />
مستحقان خمس؛ اکر خواهند آنجااقامت گیرند» به آنها تعلق دارد .<br />
<br />
گوید: وچونکار را به رأی غنیمتگیرانگذاشت چنان دیدند که در دیار<br />
عجم پراکنده نشوند و آنرا به همان حال نهادندوبه ک سکه مورد رضایت همگانبود<br />
<br />
�۱۸۳۶ ترجمة تادیخ طبری<br />
<br />
ابوطلیبه گوید: عمر نوشت: «با هم باشیدکه اگر چنین نکنید با پیشرفت کار<br />
دچار مشکل شوید آنچه را برعهده داشتم ادا کردم. خدایا ترا به شهادت می گیرم»<br />
شادد من باش۰»<br />
<br />
و لیدبنعبداللهبنقل از پدرش گوید: کشاورزان به راههاو پلهاو کشتوراهنمایی<br />
میپرد اختند و به اندازة توانشان جربه میدادند ودهقانان جزبهمیدادند وبهکار آبادی<br />
میپرداختند وهمکی راهنمایی وضیافت «هاجر ان مسافر را بهعهده داشتندوضیافت<br />
غنیمت گیران بخصوص موروثی بود.<br />
<br />
ماهانگوید: فتح جلولا در اوایلذیقعده سال شانزدهم بود واز فادسیه تا<br />
جلولا نه ماه بود.<br />
<br />
عمرو گوید : ترتیب صلح عمر با امل ذمه چنین بودکه اگر به نفع دشمن با<br />
مسامانان خیانت کردند حمابت از آنها برداشته شود واگر به مسلمانی ناسزا گفتند<br />
عقو بت بینند واگر با مسلمانی جنگ کردند کشته شوند» حمایت آنها بعهدهٌعمراست<br />
وعمر در مقابل پیمانداران برای خرابی سپاه تعهدی ندارد.<br />
<br />
ماهانگوید: در جلولا مردم ری از همه پارسیان تیره روزتر بودند کهحفاظت<br />
پارسیان را به عهده داشتندمردم ری در جنک جلولا نابود شدند .<br />
<br />
عمرو گوید: وقتی جنگاوران جلولا سوی مداین باز گشتند در تیو لهایشان<br />
مقام گر فتند و سواد »شهول <مابت بود گر اءوال خاندان خسرو و کسانی که<br />
به اصر ار با آنها مانده بود.<br />
<br />
گوید: وقتی پارسیان گفتار عمر و رأی او را دربارهسواد و آن سوی سواد<br />
بدانستند گفتند: «ما نیز بدین رضایت داریم بومیان هیچ محلی رضابت ندار ند که<br />
کس روستایشان را بگیرد .»<br />
<br />
ابر اهیم بنیز ید گوید: فروش زمینهای مابین حلوان و قادسیه که مصادره شده<br />
<br />
ات کار ی ماکان ادص<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۸۳۷<br />
<br />
مغیرةبنشبلگوید: جریر از زمین مصادره شده سواد بر کنار فرات خرید و<br />
چون پیش عمر رفت بدوخبر داد واین معامله را رد کرد و نپسندید واز خریدچیزی<br />
کهمیان صاحبانش تقسیم نشده بود نهی کرد .<br />
<br />
محمد بن قیس گو ید: بهشعبی گفتم : «سواد بهجنکك کر فتهشد؟<br />
<br />
گفت: «(آری»همهةٌ سرزمین» بجز بعضی قلعهها وحصارها که بعضی به صلسح<br />
تسلیم شد وبعضی بهجنگ»<br />
گفتم : « با مردم سواد پیش از آنکه فرار کنند ذمی بودند؟ »<br />
<br />
گفت: «نه ولی وقتی دعوتشدند و بهپرداعت خراج رضایت دادندواز آنها<br />
کُرفته شد ذمیشدند.»<br />
<br />
حبیب بن ابی ثابت گوید: ديچيك از مردمسواد پیمانی نداشتند مگربنیصلو با<br />
و مردم حیره و بعض دهکدههای فرات؛ آنگاهعیانت کردند وپس ازخیانتدعوتشان<br />
کردند که ذمیشوند .<br />
<br />
سعید گوید: عمر رضیاللهعنه بهسعد نوشت: «اکر خداوند جلولا را برای<br />
شماکشود» قعقا ع بنعمرورابدنبال پارسیانروان کن تا در حلوان مقام گیرد وحفاظ<br />
مسلمانان باشد که خدا سواد را برایتانمحفوظ دارد. قعقا عبنعمرو با سپاهی از<br />
پر ا کندگان قبایل و عجمان به تعقیبپارسیان تا خانقین رفت واسیرگرفت وازمردان<br />
جنگی هرچه به دست آورد بکشت مهر ان کشته شد وفیزران جانبرد.<br />
<br />
وچون بزدگرد از زیمت سپاه جلولاو کشته شدن مهران خبر یافت ازحلوان<br />
به آهنکک ری برون شد ودر حلوان سپاهی به سالاری خسروشنوم بجا نهاد .<br />
<br />
گوید: قعقاع پیش رفت تا به قصر شیرین رسید كهيكفرسخی حلوان بود و<br />
خسروشنوم به آهنگ ویبرونشد وزینبی» دهقانحلوان راپیش فرستاد کهقعقا با او<br />
تلافی کرد و جنک اند ا خحتدد وزبنبی کشته شدوعمیرةبنطارق وعبدالله دعویفتل وی<br />
ها وا و ما را وی مس کر اون ادا مک رک ها 2<br />
<br />
�۱۸۳۸ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
گوید: خسروشنوم فراری شد وءسلمانانبرحلوان تساطیافتند وقعقا ع عجمان<br />
را آنجا فرودآورد وقباد را سالارشان کرد قعقا ع رفتگان رادعوت کرد کهبيامدند و<br />
تعهد جزبه کردند و اوهمچنان سالار مرزووجزیه بود تا وقتی که سعد از مداینسوی<br />
کوفه رفت و قسعقاع بدو پسیوست و فباد راک اصل وی از عراسان بود بسمرز<br />
بگفتهةٌ سیففتح تکریت در همین سال یعنی سال شانزدهم در ماهجمادیر خ<br />
<br />
داد.</div>Admin