http://jomnamag.org/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C%3A%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%3A%D8%B3%D8%AE%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%87تاریخ طبری:جلد پنجم:سخن از بنیان بصره - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-10T19:09:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.40.1http://jomnamag.org/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C:%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85:%D8%B3%D8%AE%D9%86_%D8%A7%D8%B2_%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%B5%D8%B1%D9%87&diff=51&oldid=prevAdmin: صفحهای تازه حاوی « سخین از بنیان بصره ابوجعفر گوید: بهپندار واقدی بهسال چهاردهم عمربن خطاب رضیالهعنهبه مردم مدینهگفت که ماه رمضان را در مسجدها باشند وبه ولایتها نوشت که مسلمانان کوید: به روایت مداینی ودر همین سال» یعنی سالچهاردهم عمر بنعطاب عتبة...» ایجاد کرد2023-10-17T11:55:03Z<p>صفحهای تازه حاوی « سخین از بنیان بصره ابوجعفر گوید: بهپندار واقدی بهسال چهاردهم عمربن خطاب رضیالهعنهبه مردم مدینهگفت که ماه رمضان را در مسجدها باشند وبه ولایتها نوشت که مسلمانان کوید: به روایت مداینی ودر همین سال» یعنی سالچهاردهم عمر بنعطاب عتبة...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
سخین از<br />
بنیان بصره<br />
<br />
ابوجعفر گوید: بهپندار واقدی بهسال چهاردهم عمربن خطاب رضیالهعنهبه<br />
مردم مدینهگفت که ماه رمضان را در مسجدها باشند وبه ولایتها نوشت که مسلمانان<br />
<br />
کوید: به روایت مداینی ودر همین سال» یعنی سالچهاردهم عمر بنعطاب<br />
عتبةبنغزوان را سوی بصره فرستادو گفت با همراهان خویش آنجا مسفیم شود و<br />
ار تباط پارسیان مداین واطراف را از آنجا ببرد.<br />
<br />
بهپندارسیف» بصره در ماه ربیع سال شانزدهم بنیانگرفت واز آث پس کسه<br />
سعد از جلولا وتکریت و حصنین فراغت یافت عتبةینغزوان از مداین سوی بصره<br />
رق ت که سعد به فرمان عمر وی راآنجا فرستاد .<br />
<br />
شعبی گوید: مهران به سال چهاردهم در ماه صفر کشته شد وعمر بهعتبهیمنی<br />
ابنغزو انگفت: «خدا عزوجل حیره واطراف آن را برای برادران شماگشود ویکی<br />
از بزر کان آنها کشته شده و بیم دارم که بر ادران پارسیشان به كمك آنها آیند<br />
میخو اهم تورا به سرزمینهند بفرستم که نگذاری مردم حیره از برادرانشان برضد<br />
برادران شما كمك گیرند وبا آنها بجنگیء شایدخداوند فتحی نصیب شماکند. به<br />
بر کت خداوند روان شو وتا آنجا که توانی از خدا بترس وبهعدالت حکم کن و به<br />
وقتنماز کن وذکر خدا بسیار وی ۰<br />
<br />
عتبه با سیصدوچند کس روان شد وجمعیاز اعرابو بادیهنشینان بدوپیوستند<br />
وا تاد کت و که بای باکی.. ص اتف وا موی ی ام وات نا و الا<br />
<br />
�عتبه در خریبه فرود آمد. درحدود خریبه ورابوقه ومحلبنیتمیم وازد بیش<br />
از هفت بنا نبود که: دو تا درخریبهبود و دونا درمحل ازد بود ودوتا درمحل بنیتمیم<br />
بود ویکی در رابوقه بود.<br />
<br />
عتبهبه عمر نامه نوشت ومحل خویش را برای وی وصف کرد. عمر بدو<br />
جواب داد کهمردم را بهيكجا فراهم کن وپراکنده مکن . عتبه چند ماه آنجا بود که<br />
جنگی نکرد وبا کسی رو برو نشد.<br />
<br />
خا لدبن عمیر گوبد: عمربنخطاب عتبةبنغزوان رافرستادو گفت:«با همراهان<br />
حود برو و چون به نهایت سرزمین عرب رسیدید و نزديك دیسار عجم شدید آنجا<br />
بمانید.)<br />
<br />
گوید : عتبه و همراهان برفتند تا بمربد رسیدند و آن دوسنگث را بدیدند و<br />
گفتند این بصره نیست و برفتند تا مقابل پل کوچك رسیدند که در آنسجا نیروییده<br />
بود و گفتند: «باید اینجابمانید.» ونزديكفرمانروایفرات فرودآمدند و کسان برفتند<br />
وبه فرمانروای فرات گفتند: «اين جا قومی آمدهاند که پرچمی دارند و آهنگك تسو<br />
داز ند. »<br />
<br />
فرمانروایفراتبا چهار هزار چابکسوار بیامد و گفت: «همینهارا میخو استم<br />
طناب به گر دنشان اندازید و پیش من آرید.»<br />
<br />
عتبه رجز خواندن آغاز کرد و می گفست: «من همراه پیسمبر خدا در جنگها<br />
حضور داشتهام.»<br />
<br />
و چون آفتاب فروشد عتبهگفت : « حمله برید» و قوم حمله کردند و همه را<br />
بکشتند واز آنها جز فرمانروای فرات کس جان نبرد که اورا اسیر گرفتند.<br />
<br />
آنگاه ءتبة بن غز و ان کفت: «منز لکد نیکیزهتر از این بجو نید .»<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۷۶۹<br />
<br />
روزی سخت گرمبود ونسیمی نبود. منبری برای عتبه بر آوردند واوبه سخن<br />
انستاد .و گفت: «دنیا بسر رسیده و از آن چیزی همانند سر ریز طرف بمانسده؛<br />
شما از اینجا به دارالقرار میرویده با اعمال نيك آنجا روید» به منگفتهاند که اگر<br />
از لب جهنم سنگی فروافکنند هفتاد پاییز همچنان فرورود و آن را پرمیکند» آبا<br />
<br />
بیاید که آنجا پرشود »روزیبود کهمن هفتمین پار پیمبرصلیاللهعلیه وسلم بسودم و<br />
غدذایی جز برگک درخت بیابانی نداشتیم چندان که لبهای ما متورم شد و من بردی<br />
<br />
دروازةٌ هند رفت» برهاحل مقاپل جزیرةالعرب فرود آمدواند کی آنجا بماند. آنگاه<br />
منزلعوض کرد و کسانشکایتهمی کردند. عمر بدوفرمانداد که درسنگستانمنن لگاه<br />
گیرد» پیش از آنسه جاکهعوض کردهبودند کهجایگلی را خوش نداشتند» منز لگاه<br />
چهارم بصره بود» بصره سرزمینی است که همه سنگث آنگچ است. به آنها دستور<br />
داده شد نهری از دجله روان کنند و نهری برای آب خوردن کشیدند. و اسکان<br />
مردم بصره در بصره و اسکان مردم کو فه در کوفه کنونی» دريك ماه بود»مردم کوفه<br />
پیش از آنکه در آنجا منز لگاه کیر ند در مداین بودند تا در کوفه اقامت گرفتند»مردم<br />
بصره در ساحل دجله بودند وچندبار جا عوض کردند تا آنجا مقیم شدند . در آغاز<br />
يك فرسخ برفتند ونهر ی کشیدند آنگاه فرسخی برفتند و نهر را کشیدند» پس از آن<br />
باز فرسخی برفتند ونهر را کشیدند » پس از آن بهسنگستان رسیدند و نهر راکشیدند.<br />
طر ح محلات بصره را همانند کوفه ریختند. کار اسکان بصره با ابوالجر با عاصمبن<br />
دلف وود که از مر دم بت عبلان ...۵<br />
<br />
�۱۷۷۹ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
نصر بن اسحاقسلمی گوید: چنان بود که قطبةبنقتاده سدوسی به ناحیهحریبه<br />
بصره هجوم میبرد چنانکه مثنیبنحارثه شیبانی بهناحیه حیره هجوم میبرد» قطبه<br />
به عمر نامه نوشت و وضع خویش را خبر داد و گفت که اگر عده کمی داشته باشد<br />
برعجمانآنجا ظفر مییابد و آنها را از دیارشان بیرون می کند وچنان بودکهپس از<br />
جنگ خالد در رود زنعجمان اینناحیه از قطبه بیمناكك بودند.<br />
<br />
عمر بدو نوشت: نامه توبه من رسید که نوشته بودی برعجمان مجاور خود<br />
هجوم میبری» نکو کردهای و توفیق یابی» به جای خویش باش ویاران خویش را<br />
مراقبت کن تا فرمان من به تورسد.<br />
<br />
گوید: آنگاه عمر» شریحبنعامر بنیسعدی:.اسوی بصره فرستاد و گفت: «در<br />
آنجا عقبدار مسلمانان باش.»و او بهسویبصره آمد وقطبه راآنجا نهاد وسوی اهواز<br />
رفت تابهدارس رسید که پادگانی از عجمان آنجا بود که آن را بکشتند »آنگاه عمر<br />
عتبةبنغزوان را فرستاد.<br />
<br />
عبدالملكبن عمیر گوید: وقتی عمر عتبة بنغزوان را سوی بصسره میفرستاد<br />
بدو گفت: «ایعتبه! ترا به سرزمین هند میگمارم که یکی از نواحی دشمن استو<br />
امیدو ارم حدایت كمك کند و براطراف آن تسلط یابی» بهعلاءبن حضرمینوشتهام که<br />
عر فجةبنهر ثمه را که در خدعه وجنگدشمنورزیده است.به کمك توفرستد.وقتی<br />
آمد با اومشورت کن وحرمت کن و کسان راسوی خدای دعوت کن هر کهپذیرفت<br />
از او بپذیر وهر که دریغ کرد با ذلت وحقارت جزیه دهد و گرنه بیتأمل شمشیر به<br />
کار است.در کاری که به تو سپردهاند از خدابترس»مبادا دلت به تکبرگرایدو یارانت<br />
را با توبد دل کند. توصحبت پیمبر داشتهای وبه سبب وی از پس ذلت» عسزت<br />
یافتهای و از پس ضعف نیرو گرفتهای و امیر صاحب قدرت وشاه مطاع شدها ی که<br />
میگو یی ومیشنوند وفرمان میدمی وفرمانت را اطاعت می کنند» چه نعمتیاست<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۷۷۱<br />
<br />
گناه بپرهیز که به نزد من از گناه بیمانگیزتر است» مبادا که نعمتترا بکشاندوفریب<br />
دهد وخطایی کنی که بهسیب آن به جهنم روی که خدا ترا ومرا از این خطر مصون<br />
دارد » مردم وقتی دنیا به آنها رخ نمود سوی خدا شتافتند که منظورشان دنیا بود<br />
خدا را منظور دارو دنیا را منظور مدار و از سقوط ستمگران بیمناك باش۰»<br />
<br />
شعبی گوید: عتبةبنغزوان با سیصد کس به بصره رسید و چون نیزارها را<br />
بدید وصدای قور باغهها را بشنیدگفت: «امیر مومنان به من فرمان داده در اقصای<br />
سرزمین عرب وروستای نزديك بدیار عجمان منز لگاه گیرم که این جاست واطاعت<br />
پیشوایمان برما واجب است.» ودرخریبه فرود آمد.<br />
<br />
و چنان بود که پانصد تن از جابکسواران در ابله بودند و حفاظت آن<br />
می کردند که ابله بندر گاه کشتیهایی بود که از چین وجاهای دیکر میرسید . عتبه<br />
برفت ونزديك اجانه منزلگاه گرفت ودر حدود يك ماه بماند »آنگاه مردم ابلهسوی<br />
وی آمدند که به مقابله برحاست و قطبه بن قتادهسدوسی و قسامهٌبنزهیر ما زنیرا با ده<br />
سوار معین کرد و گفت پشت سرما باشید وفراری را بازپس رانید و هر کس را از<br />
پشت سر آهنگ ما کند بر انید.<br />
<br />
وقتی تلاقی شد به اندازه کشتن و تقسیم کردن يك شتر جنگكنکردند که<br />
عربان غلبه یافتند وعجمان به هزیمت رفتند تا وارد شهر شدند و عستبه بهاردو گاه<br />
خویشباز گشت. وعجمان چند روزدرشهر بماندند وخدا ترس در دلهاشانافکند که<br />
برفتند وجیزهای سبك وزن را ببردند واز فرات گذشتند وشهر را رها کردند و<br />
مسلمانان و ارد آنجا شدند ومقداری کالا وسلاح و اسیر ونقد به دست آوردند و نقدرا<br />
تقسیم کردند که به هريك دودرم رسید .<br />
<br />
عتبه» نافعبنحارث رابهضبط ابلهگماشت و خمس را برگرفت و باقی را<br />
میان جنگجویان تقسیم کرد وما وقع را به وسیله نافعبنحارث برای عمر نوشت .<br />
<br />
داوذیناه هند کو بد: مسلما:" _ فوابله ششصد درم به دست آوردندوهر کش<br />
<br />
�۱۷۷۲ ترجمةٌ تادیخ طبری<br />
<br />
دودرم گرفت وعمر برای هر کدام از دودرمگرفتگان فتحابله؛ که سیصد کسبودند »<br />
دوهزار درم عطا مقر کرد.<br />
<br />
فتحابله در رجب با شعبان همین سال بود.<br />
<br />
شعبی گوید: در فتح ابله دویست و هفتاد کس حضور داشتند که ابسوبکره و<br />
نافع بن حارث وشبل بنمعبد ومغیرةبن شعبه ومجاشعبنسعود وابومریم بلویور بيعة<br />
ابن کلدةبنابی الصلت ثقفیوحجاج از آن جمله بودند.<br />
<br />
عبایةبن عبد عمرو گوید» با عتبه در فتح ابله بودم» نافعبنحارث را باخبسر<br />
فتح سویعمر فرستاد؛ آنگاه مردم دشت میشان برضد ما فراهم شدند» عتبه کفت:<br />
«رای من ابنست که سوی آنها رویم» وبرفتیم وبا مرزبان دشت میشان روبرو شدیم<br />
وبا وی جنگ کردیم که یار انش هزیمت شدند واورا اسیر گرفتیم وقبا و کمرش<br />
کرفته شد که عتبه آن را همراه انسبنحجیهیشگری فرستاد.<br />
<br />
ابوملیحهذلی گوید: عتبهانسبنحجیه را با کمر بند مرز بان دشت میشانپیش<br />
عمر فرستاد و عمر بدو گفت: «مسلمانان جطوربودند. »<br />
<br />
گفت: «دنیا به آنها رو کرده واز بسیاری طلاو نقره در زحمتند» بههمینسب<br />
کسان بهبصره راغب شدند وروسوی آن کردند.<br />
<br />
علی بنزید گوید: وقتیعتبه از ابله فراغت یافت مرزبان دشت میشان کسان<br />
را برضد وی فراهم آورد وعتبه از ابله سوی وی رفت و اورابکشت» آنگاهمجاشع<br />
ابنمسعود را سوی فرات فرستاد که شهسر ی آنجا بود وعتسبه سوی عمر رفت وبه<br />
مغیرةینشبه گفت که پیشو ای نماز باشد تا مجاشع باز آید و چون بیامد سالار قوم<br />
اوست. »<br />
<br />
گوید: مجاشع برمردم فرات ظفر یافت وسوی بصرهباز گشت. فیلکانیکی<br />
از بزر گان ابز قباد جمعی را برضد مسلمانان فراهم آورد ومغیرةبنشعبه سوی او<br />
رفت ودر مرغاب تلاقی شد کهمغیره ظ...! تیوخبر فتح را برای عمرنوشت.<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۷۷۳<br />
<br />
وجوذخبر» رسید» عمر بهعتبه گفت: «کی را بر بصره کماشتهای؟»<br />
<br />
گفت: «مجاشع بنمسعود را»<br />
<br />
عمر گفت: «جکونه يك مرد بادیه نشین را سالار مردم شهرنشین میکنی ؟<br />
میدانی جه شده 1<br />
<br />
گفت: «نه).<br />
<br />
عمر کار مغیره را بدوخبرداد وفرمان داد که برسرکار خویش باز گردد. اما<br />
عتبه درراه بمرد وعمر» مغیرةبنشعبه را سالار کرد.<br />
<br />
قتاده گو ید : مردم میشان برضد مسلما نان فراهم آمدند و مغیره سوی آنهارفت<br />
وبارهای سنگین را پشت سرگذاشت ونرسیده به دجله بادشمنرو بروشد. اردهدختر<br />
حارثبن کلده گفت: «خوب است به مسلمانان بپیو ندیم وبا آنها باشیم. »آنگاه با<br />
سرپوش خود پرچمی بست وزنان سرپوشهای خویش را پرچمها کردند و به آهنکك<br />
مسلمانان برون شدند ووقتی بهآنها رسیدند که با مشرکان به جنک بودند که جون<br />
پرچمها را بدیدند پنداشتند که برای مسلمانان كمك رسیده و عقبنشستند ومسلمانان<br />
تعقیبشان کردند و تعدادی از آنها را بکشتند.<br />
<br />
حارثةبن مضرب گوید: ابله به جنگ گشوده شد وعستبه میان مسلمانان ککه؛<br />
یعنی نان سفیدء تقسیم کرد.<br />
<br />
طبریگوید: از جمله کسانی که در میشان اسیر شدند یسان بود که ابو الحسن<br />
بصری کنیه یافت و ارطبان جدعبداللهبنعون بن ارطبان.<br />
<br />
سلمه گو ید: در فتح ابله حضور داشتم ويك دیککسین جز و سهممنشد»چون<br />
نيك نگریستم طلا بود وهشتاد هزار مثقال طلا در آن بود. در این باره به عمر نامه<br />
نوشتند که به جواب نوشت: « سلمه به خدا قسم یاد کند که وقتی دیگث را می گرفته<br />
بنظرش مسین بوده . اگر قسم یساد کرد بدو تسلیم کنید وگرنه میان مسلمانان تقسیم<br />
شود. » ری .۰ 5<br />
<br />
�با شما بطرف ما عبورمی کنید؟»<br />
<br />
گفتند: «شما بطرف ما عبور کنید .»<br />
<br />
مسلمانان چوب درختان را بگرفتند و به هم بستند وسویدشمنعبور کردند»<br />
مشر کان گفتند: «با او لیشان کارینداشته باشید تا آخریشان عبور کند.»وجون بهزمین<br />
رسیدند تکبیریگفتند. آنگاه تکبیر دوم گفتند ومر کبهایشان رویپا بلند شدء آنگاه<br />
تکبیر سوم گفتند و چهار پایان بنا کرد را کب خوبش را به زمینافکند وما سرها را<br />
میدیدیم کهروی زمینمیافتاد اما نمیدیدیم کی به آنضر بت میز ندو خدافتح نصیب<br />
مسلمانان کرد.<br />
<br />
مداینی گوید: صفیهدعتر حارث بن کلده زذعتبة بنغزوان بود وخواهسر وی<br />
ارده دختر حارث زن شبلبنمعبدبجلی بود و چون عتبه سالاری بصره یافت<br />
خویشاوندان وی ابوبکره و نافع و شبلبنمعبد با وی آمدند و زیاد نیزبا آنها<br />
بود و چون ابله را بگشودند کس نبود که میان آنها تقسیم کند و زیاد<br />
فسمتگرشان شد» در این وقت چهاردهساله بودو کیسوی آويخته داشت وهرروز<br />
دودرم به اومیدادند.<br />
<br />
گوبند. سالاری عتبه بر بصره به سال پانزدهم وبه قولی به سال شانزدهم بود<br />
و کفتار اول درستتراست. مدت سالاری عتبه بر بصره ششماه بود پس از آنعمسر<br />
مغیرةبنشعبه ثقفی را سالار بصره کرد ودوسال در این کار بود ودربارةٌ ویگفتند<br />
آنچه گفتند وعمرابوموسی راسالار به,.۰> یی بقولی عمر پس از عتبه ابوموسیو<br />
<br />
�جلد پنجم ۱۷۳۷۵<br />
<br />
پس از اومغیره را سالار کرد.<br />
<br />
وهم در این سال » یعنی سال چهاردهم » عمر پسر خحویش عبیدالله و یاران<br />
وی را به سبب شرابی که نوشیده بودند حد زد وابومحجن را نیز حد زد.<br />
<br />
در ايين سال عمربنعطاب سالار حج بود. بقولیسالار مکهعتاببن اسیدبود<br />
وسالار یمن بعلی بنمنیه بود وسالار کوفه سعدبن ابیوقاص بود وسالار شام ابوعبيدة<br />
ابنجراح وسالار بحرینعتمانین ابیالعاص وبقولی علاءبنحضرمی بود وسالار<br />
عمان حدیفةینمحصن بود .</div>Admin